Inleiding
Sucrase- deficiëntie is een aandoening waarbij de activiteit van het enzym sucrase in de dunne darm verminderd is. Dit enzym is nodig voor de vertering van suiker. Suiker wordt ook wel sacharose (chemische naam), sucrose (Engelse naam) of tafelsuiker genoemd. De hoeveelheid sucrose die iemand nog wel kan verdragen verschilt per persoon en is afhankelijk van de restactiviteit van het enzym in de darm. Bij een sucrase-deficiëntie gaat sucrose (deels) onverteerd naar de dikke darm. De bacteriën in de dikke darm fermenteren (opeten) deze vervolgens waardoor klachten ontstaan als winderigheid, borreling in de buik, buikkramp en diarree. De deficiëntie en symptomen kunnen per persoon en in de loop van de tijd verschillen, dit heeft onder andere te maken met de darmflora.
Het dieet
De behandeling van sucrase-deficiëntie bestaat uit een sucrose beperkt dieet. Dit is geen standaard dieet. De restactiviteit van het enzym sucrase verschilt namelijk per persoon. De mate van beperking is daarom ook per persoon verschillend. Het is belangrijk om dit samen met de diëtist te achterhalen en het dieet hierop af te stemmen. In de meeste gevallen adviseert de diëtist om hiervoor een eetverslag bij te houden. Naast het dieet kan gebruik gemaakt worden van een enzympreparaat. Dit preparaat helpt bij de vertering van sucrose.
Sucrose-beperkt dieet
Sucrose, sacharose, kristalsuiker, bietsuiker, rietsuiker en tafelsuiker zijn allemaal namen voor dezelfde stof; suiker. Suiker behoort tot de koolhydraten en is een disacharide (een tweevoudige suiker) die bestaat uit de twee monosachariden (enkelvoudige suikers) glucose en fructose. Normaal wordt het in de dunne darm gesplitst en ontstaan gelijke hoeveelheden glucose en fructose. Bij een sucrase-deficiëntie gebeurt dit niet goed.
Sucrose komt van nature voor in plantaardige voedingsmiddelen. Met name in fruit, honing, suikerbiet en suikerriet en in kleinere hoeveelheden in groenten, aardappelen en granen. Het grootste deel sucrose komt echter voor in kant-en-klare producten waaraan het is toegevoegd, denk aan snoep, koek, frisdrank, toetjes en gezoete vruchtensappen. Ook wordt het toegevoegd aan sauzen, soepen, pizza, brood en vleeswaren. Het is dus verstandig om zo puur mogelijk te eten met zo min mogelijk kant-en-klare producten. Eventueel is het mogelijk om gebruik te maken van vervangende suiker die wel wordt verdragen. Hiervoor zijn 2 mogelijkheden; glucose en fructose.
Enzympreparaat
Naast het dieet is het vaak nodig om een enzympreparaat te gebruiken bij de maaltijd.
Overleg met uw diëtist en arts over het juist gebruiken van het preparaat.
Algemene tips:
- Probeer goed te kauwen. In speeksel zitten enzymen die belangrijk zijn voor zetmeelvertering. Hoe beter het voedsel wordt gekauwd, hoe groter de bootstelling van het voedsel aan deze enzymen.
- Probeer zetmeelrijk voedsel te combineren met vetten. Hierdoor blijft het eten langer in de dunne darm, hierdoor wordt het langer blootgesteld aan verschillende spijsverteringsenzymen.
- Het gebruik van probiotica zou een gunstig effect kunnen hebben. Overleg met uw diëtist of en welke soort voor u geschikt kan zijn.
- Probeer tussen de maaltijden door weinig/geen koolhydraten te gebruiken. Het is dan niet nodig om buiten de hoofdmaaltijden om een enzympreparaat te gebruiken. De diëtist kan een lijst met geschikte tussendoortjes verschaffen.
In de tabel op de volgende pagina vindt u per productgroep welke producten een
hoog en een laag sucrose gehalte hebben. Als u voedingsmiddelen uit de kolom
‘hoog sucrose gehalte’ wilt gebruiken, is er in de meeste gevallen een
enzympreparaat nodig. Let op, in sommige groepen is ook in de kolom ‘laag
sucrose gehalte’ een enzympreparaat nodig voor de vertering van de genoemde
voedingsmiddelen (dit staat in de tabel aangegeven). Overleg met uw diëtist
hoeveel voeding en tabletten u kunt gebruiken.
| Producten | Laag sucrose gehalte | Hoog sucrose gehalte |
| Brood en broodproducten | MET ENZYMPREPARAAT! brood (diverse soorten), beschuit, crackers, knäckebröd, broodjes, ongezoete ontbijtgranen, havermout, muesli (zonder gedroogd fruit) | gezoete broodsoorten, krentenbrood, suikerbrood, koffiebroodjes, zoete croissants, brioche, gesuikerde ontbijtgranen |
| Rijst, pasta, deegwaren | MET ENZYMPREPARAAT! rijst (alle soorten), mihoen, spaghetti, macaroni, vermicelli, mie, couscous, quinoa, bulgur, spelt | zetmeelvervangers zoals bloemkool- of broccolirijst, courgetti, pompoenspaghetti, bloemkoolpizzabodem, aubergine lasagne, zero pasta |
| Overige graanproducten/ bindmiddelen, (zet)meel en bloem | MET ENZYMPREPARAAT! Alle soorten meel, bloem en zetmeel (tarwe, rogge, gerst, haver, maïs, rijst, boekweit, soja), tapioca, gelatine, agar-agar, arrowroot, paneermeel, bakpoeder | Amandelmeel, sojazetmeel |
| Aardappelen | MET ENZYMPREPARAAT! alle soorten aardappel (gekookt, gestoomd, gebakken, puree, friet, etc.) | zetmeelvervangers zoals puree van wortelpeterselie, koolraap of knolselderij |
| Peulvruchten | MET ENZYMPREPARAAT! alle soorten | |
| Groente | andijvie, artisjok, asperges, aubergine, avocado, bamboescheuten, bloemkool, broccoli, champignons en paddenstoelen, Chinese kool, courgette, groene kool, komkommer, okra, paprika groen, postelein, prei, raap, rabarber, rode kool, savooikool, sla, snijbonen, spinazie, tomaat, venkel, witlof, witte kool, zuurkool, Beperkt: koolraap, pompoen, spruitjes | aardpeer, erwtjes, knolselderij, pastinaak, rode biet, schorseneren, selderij, suikermaïs, ui, wortel, zoete aardappel |
| Fruit | aardbei, bosbes, citroen, druiven, frambozen, granaatappel, guave, kaki, kers, kiwi, kruisbes, limoen, papaja, rabarber, aalbes, sterfruit, veenbes, vijg | abrikoos, ananas, appel, banaan, honingmeloen, lychee, mandarijn, mango, passievrucht, peer, perzik, grapefruit, pruim, sinaasappel, watermeloen, gedroogd fruit, fruit uit blik |
| Kruiden | alle verse en gedroogde tuinkruiden | gemengde, gemalen kruiden of specerijen |
| Noten, zaden, pitten | alle pure noten, zaden en pitten | borrelnoten, studentenhaver |
| Melk en melkproducten | magere, halfvolle en volle melk, naturel yoghurt, karnemelk, kwark en skyr, ongezoete room, melkpoeder, zelfgemaakte chocomel (zonder suiker met pure cacao) | gesuikerde pap, vla, chocomel, vruchtenyoghurt, vruchtenkwark, yoghurtdrank, slagroom met suiker, instant cacaopoeder, ovomaltine, sojadrink, sojadessert, rijstmelk, havermelk, amandelmelk |
| Kaas | alle soorten kaas, smelt- en smeerkaas, witte kaas, cottage cheese/hüttenkäse | kaas met fruit (zoals roomkaas ananas) |
| Eieren, vlees, vis, gevogelte en vleesvervangers | alle pure soorten vlees, vis, ei en vleeswaren (gebakken, geroosterd, gerookt, gestoomd of gepekeld), zuivere soja, tofu, tempé | alle gepaneerde soorten (schnitzel, kroket, vissticks, kibbeling, lekkerbek, etc.), bewerkte soorten met toevoeging van zetmeel of suiker (zoals worst, hamburger, salami, paté, etc.), soorten met saus, vegetarische burgers en gehakt |
| Zoetmiddelen | fructose, dextrose, glucose (druivensuiker), lactose, zoetstoffen (aspartaam) | alle soorten suiker: witte-, bruine-, basterd-, vanille-, riet-, kristal-, kokos-, ahornsiroop, caramel, dadelstroop, melasse, suikerriet |
| Dranken | water, mineraalwater (met en zonder koolzuur), koffie en thee zonder suiker, melk, granenkoffie, water met een smaakje (munt, citroen, limoen), light frisdrank, zelfgemaakte limonade (van toegestaan fruit met druivensuiker) | gesuikerde dranken, frisdrank (zoals cola, sinas, tonic, cassis), limonade, gesuikerde vruchtensappen, sportdranken, wijn, bier, likeur en andere alcoholische dranken |
| Broodbeleg | alle soorten kaas (zonder fruit), onbewerkte vlees en vissoorten, ei | jam, honing, stroop, hagelslag, pindakaas, chocopasta |
| Koek, gebak en snoep | MET ENZYMPREPARAAT! zelfgebakken koekjes, cake, taart, wafels, pannenkoeken met toegelaten suikervervangers | alle soorten gebak, koekjes, cake, wafels, pannenkoeken, ontbijtkoek, roomijs, waterijs, sorbet, chocola, snoep |
| Hartige versnaperingen | alle noten en zaden, notenmengsels (zonder gedroogd fruit), olijven, stukjes kaas, worst, vis, gevuld ei | chips, zoute koekjes, toastjes |
| Vetten en sauzen | boter, alle soorten olie, frituurvet, frituurolie, reuzel, ongebonden jus, zelfgemaakte mayonaise en slasaus, mayonaise zonder zetmeel | sommige margarines en bak- en braadproducten bevatten zetmeel, kant-en-klare sauzen, frietsaus, dressing, ketchup, mosterd, sojasaus |
| Babyvoeding | borstvoeding, standaard zuigelingenvoeding zonder dextrinemaltose | zuigelingenvoeding met dextrinemaltose |
| Non-food | veel geneesmiddelen bevatten sucrose (overleg evt. met de apotheker), (kinder)tandpasta kan sucrose bevatten |